
IPhini likaNgqongqoshe Wezemfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa, uYusuf Cassim
IPhini likaNgqongqoshe Wezemfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa, uYusuf Cassim, selinikele ngokusemthethweni kubaphathi beNyuvesi yaseNingizimu Afrika (Unisa) izikhalo nemibuzo ebhalwe phansi etholwe kubafundi bale nyuvesi.
Lezi zikhalo zigqamisa ukukhathazeka ngokubambezeleka kokukhokhwa kwesibonelelo se-National Student Financial Aid Scheme (NSFAS) esibizwa nge-Personal Care Allowance, kanye nokuyekiswa kwesibonelelo sedatha yanyanga zonke.
Izikhalo ezathunyelwa nge-Helpdesk yePhini likaNgqongqoshe ziveze ukungagculiseki kwabafundi abaningi ngenxa yokubambezeleka kokukhokhwa kwesibonelelo sangoJulayi, kanye nezinselelo eziqhubekayo zokutholakala kwedatha nokuxhumana nge-inthanethi, okuyizinto ezibalulekile kubafundi abafunda bekude. Bangaphezu kuka-93 000 abafundi base-Unisa abathintekile ngenxa yalokhu kubambezeleka.
Emhlanganweni wakamuva obuhanjelwe uCassim, abaphathi base-Unisa, abaholi babafundi kanye nabamele i-NSFAS, kuqinisekisiwe ukuthi i-NSFAS yadlulisela izimali ezidingekayo e-Unisa mhla zi-2 kuJulayi 2026. Nokho, inyuvesi yabhekana nenkinga yobuchwepheshe ohlelweni lwayo eyaholela ekubambezelekeni kokukhokhelwa kwabanye abafundi.
Ngokusho kwe-Unisa, le nkinga yobuchwepheshe yaxazululwa ngoMsombuluko, mhla ziyisi-6 kuJulayi 2026, kanti ukukhokhwa kwezimali ezisalele emuva kuyaqhubeka.
IPhini likaNgqongqoshe lithe abafundi bekungafanele babhekane nalokhu kubambezeleka, ikakhulukazi njengoba imali yesibonelelo se-Personal Care Allowance incane.
“Uma sikhuluma iqiniso, u-R316 ngenyanga kumfundi ofunda ekude, okuyimali engaphansi kwe-Social Relief Grant, akwanele neze uma kubhekwa izinsiza abafundi abazidingayo ukuze baphumelele ezifundweni zabo. Nokho, lokhu kuyindaba yenqubomgomo engaguqulwa kuphela ngesikhathi sokubuyekezwa kwenqubomgomo ye-NSFAS minyaka yonke,” kusho uCassim.
Izinqumo nezinyathelo ezithathiwe
Lo mhlangano uphethe ngokuzibophezela okuningana okuhloswe ngakho ukubhekana nezinselelo eziphuthumayo nokwenza ngcono ukusebenzisana phakathi kwe-NSFAS ne-Unisa.
UCassim uzobhalela uMlawuli we-NSFAS, uSolwazi Hlengani Mathebula, ecela umbiko ophelele mayelana nezinhlelo zokudluliselwa kwezibonelelo ezikhungweni zemfundo.
Uthe okwenzeke e-Unisa kuveze ubuthakathaka ohlelweni olukhona njengamanje, lapho i-NSFAS idlulisa izimali kuphela ngemva kokuqala kwenyanga, okushiya izikhungo zemfundo zinesikhathi esincane sokucubungula nokukhokhela abafundi. Unxuse ukuthi kubuyekezwe uhlelo lokudluliswa kwezimali ukuze luhambisane kangcono nezidingo.
I-NSFAS iphinde yazibophezela ngokuthumela ithimba lomnyango wayo wezezimali e-Unisa ngesonto elizayo ukuze lihlanganise futhi liqinisekise izinkokhelo ezisalele emuva, liphinde lixazulule nezinye izindaba zezimali ezithinta lezi zinhlangano zombili.
Abaphathi base-Unisa nabo bazibophezele ekuhleleni umhlangano oqondile phakathi kukaCassim nabafundi benyuvesi, ukuze athole ithuba lokulalela izikhalo zabo ngqo futhi aziqonde kangcono.
Ithuba lokubuyekezwa kwenqubomgomo
UCassim uthe ukubuyekezwa kwenqubomgomo ye-NSFAS minyaka yonke, kanye nokubuyekezwa okuzayo koMthetho we-NSFAS, kunikeza ithuba lokulungisa izinkinga esezinesikhathi eside zithinta abafundi abafunda bekude.
Lezi zihlanganisa ukungafakwa kwabafundi base-Unisa ababhalisele izifundo ezingaphansi kweziyi-10 ukuze bathole izibonelelo, ukunganele kwemali engu-R316 ye-Personal Care Allowance, ukungabi bikho kwezinye izibonelelo ngaphandle kwe-Personal Care Allowance nesibonelelo sezincwadi esikhokhwa kanye kuphela, kanye nohlelo lokuxhasa ngezimali izikhungo ezifundisa abafundi bekude njenge-Unisa.
Uthe ukuvakasha kwakhe e-Unisa kumsize ukuthi aqonde kangcono lezi zinselelo, okuzomqondisa ngesikhathi enikela emisebenzini yokubuyekezwa kwenqubomgomo ngesikhathi esifanele.
Unxuse ukuthi kubuyiswe isibonelelo sedatha sanyanga zonke
UCassim uphinde wanxusa uMkhandlu wase-Unisa ukuthi ubuyekeze isinqumo sawo sokuyeka ukunikeza abafundi isibonelelo sedatha sanyanga zonke.
Ugcizelele ukuthi ukutholakala kwe-inthanethi ethengekayo nethembekile kubalulekile empumelelweni yabafundi abafunda bekude.
Nakuba amukele imizamo yoMkhandlu yokuxoxisana nabalingani bemboni ezimele ukuze kutholakale idatha eshibhile, uCassim uthe kudingeka kutholakale isixazululo esisimeme esizoqinisekisa ukuthi abafundi bathola isibonelelo sedatha njalo ngenyanga.
Uphinde waqinisekisa ukuzibophezela kwakhe ekuqhubekiseni umsebenzi we-Helpdesk, ayichaze “njengesandla esisizayo” esihlinzeka ngosizo olusheshayo noluqondene nomfundi ngamunye ngokudlulisa imibuzo nezikhalo ezifanele ukuze kutholakale izixazululo eziphusile.
“Izikhalo zabafundi bethu zisemthethweni futhi kufanele zibhekwane nazo ngokushesha nangozwelo. Sizoqhubeka nokusebenza ngokubambisana nabo bonke ababambiqhaza ukuze kutholakale izixazululo ezisimeme eziqinisekisa ukuthi akukho mfundi oshiywa ngaphandle,” kusho yena.
IPhini likaNgqongqoshe liphinde laphakamisa ezinye izikhalo ezitholwe nge-Helpdesk yalo, okuhlanganisa nezinsolo zokuthi abanye abafundi bathole imali engaphansi kuka-R316 wesibonelelo se-Personal Care Allowance.
Inyuvesi iziphikile lezi zinsolo, nakuba yethulwe ubufakazi phakathi nomhlangano, yacela ukuthi zonke izikhalo ezibikiwe zithunyelwe kuyo ukuze zihlolwe ngazinye bese kuphendulwa lapho kudingeka khona. – SAnews.gov.za

