
ISITHOMBE 1: Isithombe seqembu ebelibambe iqhaza ohlelweni lokuhlola ukuqaliswa kwalezi ziqu ezintsha, okubalwa kulo u-Attie Serfontein (uMqondisi we-ARA), uTeshney Samuel (we-RMI Training), abamele i-NAMB, i-QCTO kanye nabafundi abaqeqeshelwa umsebenzi kwaGolden Arrow, okuyilungu le-RMI.

ISITHOMBE 3: Ithimba lochwepheshe (Technical Working Group) elibambe iqhaza elikhulu empumelelweni yalo msebenzi. Leli thimba lihlanganisa amalungu e-ARA, i-RMI Training kanye nabamele uMnyango Wezemfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa (DHET) ne-NAMB.
SHEILA MHLONGO
Imboni yaseNingizimu Afrika yokulungisa, ukwakha kabusha nokuhlinzeka ngezingxenye zezimoto isifinyelele eqophelweni elibalulekile ekuqiniseni elinye lamakhono ayo obuchwepheshe akhethekile, kulandela ukuphothulwa ngempumelelo kweziqu ezintsha ezibizwa nge-Automotive Machinist Occupational Trade Qualification.
Lezi ziqu, eziholwa umnyango wezokuqeqesha we-Retail Motor Industry Organisation (RMI Training) kanye ne-Automotive Remanufacturers’ Association (ARA), okuyinhlangano engaphansi kwe-RMI, ziyisinyathelo esibalulekile sokutshala imali ekuqeqesheni izingcweti ezinamakhono adingekayo ukuze kuthuthukiswe imboni yobunjiniyela bezimoto kanye nokwakhiwa kabusha kwezingxenye zezimoto eNingizimu Afrika.
UMqondisi Kazwelonke we-ARA, u-Attie Serfontein, uthe umsebenzi wokwakha nokulungisa izingxenye zezinjini zezimoto usezingeni eliphezulu lobuchwepheshe futhi ubalulekile embonini yokwakhiwa kabusha kwezingxenye zezimoto. Nokho, uthe amakhono alo mkhakha ayindlala, yingakho kubalulekile ukuwavikela nokuwathuthukisa ukuze asetshenziswe nayizizukulwane ezizayo.
“Ukuphothulwa kwalezi ziqu kuyisinyathelo esibalulekile sokuvula amathuba emisebenzi anokwethenjelwa, kanye nokuqinisekisa ukuthi sinabo ochwepheshe abanamakhono adingekayo ukuze kugcinwe izinga eliphezulu lomsebenzi wokwakha kabusha izingxenye zezimoto eNingizimu Afrika,” kusho uSerfontein.
Lezi ziqu ziwumphumela wohlelo olubanzi lokuthuthukiswa kwamakhono oluholwa yimboni, olubandakanye i-RMI Training, i-ARA, i-National Artisan Moderation Body (NAMB), i-Quality Council for Trades and Occupations (QCTO), i-merSETA, abahloli bamakhono kanye nochwepheshe abanolwazi olukhethekile kulo mkhakha.
Lolu hlelo lwaqala ukuthola umfutho ngoNovemba 2025, lapho abaholi bemboni kanye nabahloli bamakhono behlangana emahhovisi e-NAMB e-Olifantsfontein ukuze bavumelanise amazinga okuhlolwa kwezingcweti kanye nemigomo yokuhlola amakhono.
Imihlangano eyalandela yabachwepheshe yasiza ekuthuthukiseni amathuluzi okuhlola kanye namazinga amakhono ukuze kuhambisane nezidingo zezindawo zokusebenza zesimanje.
Lolu hlelo luphinde lwagqamisa ukubaluleka kokusebenzisana phakathi kochwepheshe bezobuchwepheshe kanye nabakhi bezinhlelo zokufunda, ukuze izidingo zemboni ziguqulwe zibe izinhlelo zokuqeqesha ezisebenzayo.
UTeshney Samuel, ongumeluleki wezokuqeqesha kwa-RMI Training, naye owabamba iqhaza ethimbeni lochwepheshe loMnyango Wezemfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa (DHET), elalibhekele ukuthuthukiswa nokuqaliswa kwalezi ziqu, uthe lolu hlelo lumsize ukuba aqonde kabanzi umsebenzi wokwakha izingxenye zezinjini zezimoto kanye nezidingo zawo ezindaweni zokusebenza.
“Nakuba ngingeyena uchwepheshe oqondene ngqo nomsebenzi wokwakha izingxenye zezinjini zezimoto, lolu hlelo lunginike ithuba lokusebenzisa ulwazi lwami lokwakha izinhlelo zokufunda. Ngisize ekuguquleni ulwazi lobuchwepheshe nezidingo zemboni zibe uhlelo lokufunda oluhlelekile noluhambisana nezidingo zomsebenzi.
“Ukusebenza ngokubambisana nochwepheshe bemboni kungiqinisekisile ukuthi kubalulekile ukuhlanganisa ulwazi lobuchwepheshe nezinhlelo zokufunda ezakhiwe kahle, ukuze kuqinisekiswe ukuqeqeshwa, ukuhlolwa kanye nokuqaliswa kwezinhlelo ngendlela efanele,” kusho uSamuel.
Uthe leli thuba limsize kakhulu ekukhuleni kwakhe ngokomsebenzi, laphinde laqinisa ukuqonda kwakhe ukuthi ukubambisana ekwakhiweni kwezinhlelo zokufunda kungaba negalelo elikhulu ekuthuthukisweni kwezingcweti embonini yezimoto yaseNingizimu Afrika.
Ukusuka ohlelweni oludala lweziqu kuya ohlelweni olusha olugxile emakhonweni omsebenzi sekubeka phambili ikhono langempela lomuntu lokwenza umsebenzi ezimweni zesimanje.
Umsebenzi wokwakha izingxenye zezinjini zezimoto udinga ukunemba okuphezulu lapho kusikwa, kubunjwa, kukalwa futhi kubusheleleziwa izingxenye zensimbi.
Lokhu kudinga ukulandela imininingwane yobunjiniyela, amazinga avumelekile okuchezuka ezilinganisweni, ukusebenzisa imishini yokukala elungiswe ngokunembile kanye nokulawula ikhwalithi ngendlela eqinile.
Zonke lezi zinto zibalulekile ekuqinisekiseni ukuthi izingxenye zezimoto ezakhiwe kabusha zisebenza ngendlela ephephile nethembekile.
“Umsebenzi osezingeni eliphezulu wokwakha kabusha izingxenye zezimoto uncike ekunembeni, olwazini lobuchwepheshe kanye nasekugcinweni kwamazinga aphezulu ngaso sonke isikhathi,” kuchaza uSerfontein.
“Lezi ziqu zisiza ukuvumelanisa ukuqeqeshwa kwezingcweti namakhono angempela adingwa yimboni yethu. Lokhu kuzothuthukisa umsebenzi onokwethenjelwa futhi kukhuthaze indlela yokwenza umsebenzi ngendlela efanele kusukela ekuqaleni, ngaphandle kwesidingo sokuphinda wenziwe.”
Lezi ziqu ziphinde zeseke indlela esimeme yokwakha kabusha izingxenye zezimoto, eyandisa isikhathi sokusebenza kwazo ngokusebenzisa ubuchwepheshe obukhethekile, ngaleyo ndlela kuncishiswe ukushintshwa kwezingxenye ezingadingekile kanye nokwanda kwemfucuza.
Lolu hlelo seludlulele esigabeni sokusetshenziswa ngokoqobo, njengoba kusanda kwenziwa ukuhlolwa kokuqala kohlelo ezikhungweni zakwaGolden Arrow eNtshonalanga Kapa.
Lokhu kunikeze ithuba lokuhlola ukuthi uhlelo lokufunda kanye nezindlela zokuhlola amakhono ziyasebenza yini endaweni yangempela yobunjiniyela.
Lolu vivinyo luzosiza ekuqinisekiseni ukuthi amakhono ahlolwayo ahambisana nezidingo zangempela zezindawo zokusebenza kanye namazinga alindelwe yimboni.
KUGXILWE EKUVUSELELWENI KWAMANDLA EZIKHUNGO ZOKUHLOLA AMAKHONO EZINGCWETI EZWENI
Ngaphandle kokuthuthukiswa kwalezi ziqu, ukuvuselelwa kwamandla ezikhungo zokuhlola amakhono ochwepheshe bokwakha izingxenye zezinjini zezimoto kuseyinto ebaluleke kakhulu.
UMqondisi Kazwelonke Wezokuqeqesha kwa-RMI, uLouis van Huyssteen, uthe ukushoda kwezikhungo ezigunyaziwe zokuhlola amakhono kuyinselelo enkulu ekuqeqesheni izingcweti ezintsha kanye nasekunikezeni abantu asebenesipiliyoni amathuba okuthola ukuqashelwa ngokusemthethweni kwamakhono abo.
“Ukuba mbalwa kwezikhungo ezigunyaziwe zokuhlola amakhono kudala inselelo ekuthuthukisweni kwezingcweti ezintsha, kuphinde kwenze kube nzima kubantu asebenesipiliyoni ukuthola ukuqashelwa ngokusemthethweni emisebenzini yabo,” kusho uVan Huyssteen.
Ngesikhathi kuthuthukiswa lezi ziqu, i-RMI Training, i-ARA kanye ne-Indlela/NAD, ngaphansi koMnyango Wezemfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa, basebenze ngokubambisana ukuze kuvuselelwe amandla okuhlola amakhono kulo mkhakha.
UVan Huyssteen uthe kubalulekile ukwandisa izikhungo zokuhlola amakhono ezweni lonke ukuze kuhlangatshezwane nesidingo esikhulayo sezingcweti.
“Isikhungo esisodwa ngeke sikwazi ukuhlangabezana nezidingo zezwe lonke. Kumele sibheke amathuba okwandisa izikhungo futhi siqinisekise ukuthi abantu abaqeqeshwayo banendlela efinyelelekayo, kusukela ekuqeqeshweni nasekutholeni isipiliyoni emsebenzini, kuze kufike ekuhlolweni kwamakhono nasekutholeni ukuqashelwa ngokusemthethweni,” esho.
Ukuthuthukiswa kwale ngqalasizinda kuzosiza ekwakheni uhlelo oluqhubekayo lokuqeqesha izingcweti eziqeqeshiwe zokwakha izingxenye zezinjini zezimoto, kuphinde kuvikele amakhono akhethekile imboni yokwakha kabusha izingxenye zezimoto encike kuwo.
KUTSHALWA IMALI ESIKHATHINI ESIZAYO SEMBONI YOKWAKHA KABUSHA IZINGXENYE ZEZIMOTO
Imboni yokwakha kabusha izingxenye zezimoto ineqhaza elibalulekile ekwehliseni izindleko kubanikazi bezimoto, ekwandiseni isikhathi sokusebenza kwezingxenye zezimoto kanye nasekusetshenzisweni kahle kwezinsiza.
Ngokulungisa nokubuyisela izingxenye ezifanele esimweni esihambisana namazinga adingekayo obunjiniyela, le mboni iphinde isekele umnotho ogxile ekusetshenzisweni kabusha kwezinsiza, owaziwa nge-circular economy.
Ngakho-ke, ukwethulwa kweziqu ze-Automotive Machinist Occupational Trade Qualification kubhekwa njengokutshalwa kwezimali ekuthuthukisweni kwamakhono obuchwepheshe, ebunjiniyeleni obusimeme kanye nasekuqiniseni ikusasa lemboni yezingxenye zezimoto eNingizimu Afrika.
I-ARA kanye ne-RMI Training bathi manje sebezogxila ekwesekeni ukuqaliswa kwalezi ziqu, ekuqiniseni amandla ezikhungo zokuhlola amakhono kanye nasekuqeqesheni isizukulwane esisha sezingcweti.
“INingizimu Afrika idinga ukugcina nokwandisa amakhono obuchwepheshe akhethekile, okuyiwona ayisisekelo semboni ethembekile yokwakha kabusha izingxenye zezimoto.
“Le ngqopha-mlando isinikeza isisekelo esiqinile sokufeza lokho. Ngokutshala imali kubantu, ekuthuthukiseni amakhono angokoqobo kanye nasekwenzeni izikhungo zokuhlola amakhono zifinyeleleke kalula, singasiza ekuvikeleni ikusasa lomsebenzi wokwakha izingxenye zezinjini zezimoto kanye nemboni yokwakhiwa kabusha kwezingxenye zezimoto ezweni lethu,” kuphetha uSerfontein.
Lo mbiko uhlanganiswe yi-Cathy Findley PR egameni le-Retail Motor Industry Organisation (RMI).

