Abe-IEC KwaZulu-Natali sebekulungele ngokuphelele ukuqhuba impelasonto yokubhalisa abavoti ehlelelwe umhlaka 20-21 kuJuni 2026

Izinsuku ezimqoka zempelasonto ezibekelwa ukubhalisela ukuvota

IKhomishana Yezokhetho KwaZulu-Natali isikulungele ngokuphelele ukuqhuba iMpelasonto Yokubhalisa Abavoti ehlelelwe umhla zingama-20 kuya zingama-21 kuJuni 2026 njengengxenye yamalungiselelo oKhetho Lohulumeni Basekhaya lwango-2026.

Ngemuva kohlelo lokumiswa kabusha kwemingcele yamawadi olwenziwe yiBhodi Lokuhlukaniswa Kwezindawo Zomasipala (Municipal Demarcation Board – MDB), iKwaZulu-Natali ibone ukwanda kwenani lamawadi lisuka kwangu-901 ngesikhathi soKhetho Lohulumeni Basekhaya lwango-2021 laya kwangu-921 kulolu khetho lwango-2026. Lokhu kudalwe yisidingo somthetho esithi inani labavoti ababhalisiwe kumele lingeqi isibalo esivunyelwe kumasipala ngamunye esifundazweni. Ngesikhathi salolu hlelo, abanye abavoti babelwa kabusha kwamanye amawadi nasezifundeni zokuvota.

Ukuqinisekisa ukuthi izakhamuzi ezithintekile zisabhaliswe ngendlela efanele futhi ziyazi ngalezi zinguquko, iKhomishana Yezokhetho yenza umkhankaso omkhulu wokuxhumana nokubhalisa obuqondiswe kubantu abathintekile (Targeted Communication and Registration Campaign – TCR) kusukela mhla zingama-22 kuya zingama-24 kuNhlaba 2026, yavakashela izifunda zokuvota (VDs) eziyi-1 188 ezithintekile esifundazweni. Ngesikhathi salolu hlelo, iKwaZulu-Natali yaba yisifundazwe esahola zonke ezinye ngokuthola imiphumela emihle kakhulu, lapho kwabhaliswa khona abavoti abasha abayi-15 689 kwathi abavoti abayi-93 224 bavuselela imininingwane yabo ohlwini lwabavoti lwesifundazwe.

Abavoti abathintekile abangafinyelelwanga ngesikhathi somkhankaso we-TCR basenalo ithuba lokuvuselela amakheli abo ohlwini lwabavoti ukuze baqinisekise ukuthi babhaliswe esigabeni esifanele. Lokhu bangakwenza ngokusebenzisa inkundla yokubhalisa ku-inthanethi ethi registertovote.elections.org.za noma ngokuvakashela isiteshi sokuvota esiseduze nendawo abahlala kuyo ngesikhathi sempelasonto ezayo yokubhalisa, bephethe imininingwane yamakheli abo amanje okuhlala. Lolu hlelo luqinisa ukuzibophezela kweKhomishana ekuqinisekiseni uhlu lwabavoti olunembile nokuthi zonke izakhamuzi ezifanelekile ziyakwazi ukuvota emawadini azo afanele.

Ukuhambisana kwezifunda zokuvota nemingcele emisha yamawadi kuphinde kwaholela ekwandeni kwenani lezifunda zokuvota lisuka ku-4 974 ezasetshenziswa oKhethweni Lukazwelonke Nolwezifundazwe lwango-2024 laya ku-5 021 kuLGE2026. Ngalezi zifunda zokuvota eziyi-5 021, iKwaZulu-Natali inesibalo esikhulu kunazo zonke ezweni, okuyi-21% kwezingu-23 706 zezindawo zokuvota ezikhona eNingizimu Afrika.

Izibalo Zokubhaliswa Kwabavoti

Izibalo zakamuva zikhombisa ukuthi iKwaZulu-Natali inabavoti ababhalisiwe abayizi-5 764 286, okuyi-20.5% yabavoti abayizigidi ezingama-28 abasebhaliswe ohlwini lukazwelonke lwabavoti.

Kulabo bavoti abayizigidi ezingama-28, cishe abayizigidi eziyi-4.5 ngabantu abasha abaneminyaka ephakathi kweyi-18 kuya kwengama-29. Okukhathaza kakhulu iKhomishana yizinga eliphansi labavoti ababhalisa okokuqala kulesi sigaba sobudala, elimi ku-68% njengamanje. Ukuze kubhekwane nale nselelo, iKhomishana iyaqhubeka nokusebenza nabalingani abahlukahlukene ukukhuthaza nokugqugquzela intsha efanelekile ukuthi ibhalise futhi ibambe iqhaza enqubweni yentando yeningi.

Njengoba bekulokhu kwenzeka okhethweni olwedlule, abesifazane bayaqhubeka nokuba yibo abaningi ohlwini lwabavoti esifundazweni. Njengamanje, abesifazane ababhalisiwe bayizi-3 256 368, okuyi-56% yabo bonke abavoti ababhalisiwe.

Izisebenzi Zokubhalisa

Njengengxenye yamalungiselelo empelasonto yokubhalisa yangomhla zingama-20 kuya zingama-21 kuJuni, iKhomishana iqashe futhi yaqeqesha izikhulu zokubhalisa eziyi-10 042 ezizosebenza kuzo zonke iziteshi zokuvota esifundazweni.

Ukuze kuqinisekiswe ukubonakala obala nokwethembeka kokhetho, amagama eziPhathimandla Ezengamele Ukuvota (Presiding Officers) adluliselwe emaqenjini ezepolitiki ukuze akwazi ukuphakamisa izikhalo uma kukhona ukukhathazeka ngokungachemi noma ukufaneleka kwanoma yisiphi isikhulu.

Iziteshi Zokuvota

Zonke iziteshi zokuvota eziyi-5 021 sezitholakele futhi zizovulwa ngesikhathi sempelasonto yokubhalisa.

IKhomishana iphinde yasebenzisana neminyango kahulumeni kanye nezinhlaka zombuso ukuqinisekisa ukuthi zonke iziteshi zokuvota ziyafinyeleleka futhi zinazo zonke izinsiza eziyisisekelo ezidingekayo ukuze zisebenze kahle.

Isifundazwe siphinde sisebenzisane nezinhlaka zezokuphepha ukuqinisekisa ukuthi impelasonto yokubhalisa iba sendaweni ephephile nenokuthula. Ngakho-ke, sinesiqiniseko sokuthi zonke iziteshi zokuvota zizosebenza kahle nangempumelelo phakathi nesikhathi sokubhalisa.

Izinsiza Zokubhalisa

Zonke izinsiza ezidingekayo zokubhalisa sezilethwe ngempumelelo komasipala abangama-44 esifundazweni.

Lezi zinsiza zihlanganisa ama-Voter Management Devices (VMDs), amaphakethe ezinto zokubhala, izimpawu eziqondisayo kanye namabhokisi okugcinwa kwemibhalo.

Isifundazwe sinama-VMDs ayi-7 908 uma kuqhathaniswa nezifunda zokuvota eziyi-5 021. Izifunda ezinabantu abaningi zizokwabelwa ama-VMDs angeziwe ukuze kusheshiswe imigqa eziteshini zokuvota.

Le mishini iye yalungiswa futhi yahlolwa ukuze kuqinisekiswe ukuthi isebenza ngendlela efanele. Ama-VMD abalulekile ekubhaliseni kwabavoti kwesimanje ngoba avumela ukuqinisekiswa kobuzwe ngesikhathi sangempela, ukubhalwa okunembile kwemininingwane yabavoti kanye nokuhlanganiswa kalula noluhlu lwabavoti.

Ezindaweni ezingenakho ukuxhumana kwenethiwekhi, lawa madivayisi azogcina imininingwane yokubhalisa ngaphakathi kwawo bese idluliselwa kamuva lapho esexhumeke kunethiwekhi.

Ngaphezu kwalokho, iKhomishana yenze ukuhlolwa okuzimele kwe-App yokubhalisa eku-VMD kanye nePortal Yokubhalisa. Zonke izinkinga ezatholakala ngesikhathi salezi zivivinyo sezilungisiwe.

Ukuhlolwa kwakuhlanganisa ukuhlolwa kwekhodi, ukusebenza kohlelo kanye nokuhlolwa komthwalo. Sekukonke, kokubili iPortal Yokubhalisa kanye ne-App Yokubhalisa kutholakale ukuthi sekukulungele ukusebenza kule mpelasonto.

Impelasonto Yokubhalisa

Zonke iziteshi zokuvota zizovulwa ngo-08:00 ekuseni futhi zivalwe ngo-17:00 ntambama ukuze bonke abantu abafanelekile bakwazi ukubhalisa, ukubhalisa kabusha noma ukuvuselela imininingwane yabo yokubhalisa.

IKhomishana ikhuthaza bonke abantu asebebhalisile ukuthi bavakashele iziteshi zokuvota ukuze baqinisekise futhi balungise imininingwane yabo yokubhalisa, ikakhulukazi amakheli abo okuhlala.

Labo abangeke bakwazi ukufika eziteshini zokuvota kule mpelasonto bayakhuthazwa ukuthi bavakashele amaHhovisi Ezokhetho Omasipala noma basebenzise iVoter Portal yeKhomishana ethi registertovote.elections.org.za ukuze baqinisekise imininingwane yabo yokubhalisa kanye namakheli abo.

Okubaluleke kakhulu oKhethweni Lohulumeni Basekhaya lwango-2026 ukuthi umuntu uzokwazi ukuvota kuphela lapho ebhaliswe khona.

Abavoti bayakhuthazwa ukuthi baqinisekise ukuthi imingcele yesifunda sabo sokuvota ayikashintshi ngokubheka isimo sabo sokubhalisa kuVoter Portal yeKhomishana noma ngokuthumela inombolo yabo kamazisi nge-SMS ku-32810.

I-Voter Portal kanye nensizakalo ye-SMS zizoveza imininingwane yamanje yomvoti, okuhlanganisa isifunda sakhe sokuvota kanye nesiteshi sokuvota.

Abavoti asebethuthele kwezinye izindawo bayakhunjuzwa ukuthi bavuselele amakheli abo okuhlala ukuze baqinisekise ukuthi babhaliswe esifundeni sokuvota nasewadini elifanele.

Iziteshi zokuvota zizovulwa ngo-08:00 futhi zivalwe ngo-17:00.

Ezokuxhumana Nabezindaba

Isikhulu Sezokhetho Sesifundazwe, uNksz Ntombfuthi Masinga, sizotholakala ngocingo mhla zingama-20 nangama-21 kuJuni ukuze sinikeze abezindaba izibuyekezo ngenqubekelaphambili yokubhaliswa kwabavoti.

Sizotholakala phakathi kuka-12:00 no-13:00 ngazo zombili izinsuku.

IKHISHWE YIKHOMISHANA YEZOKHETHO

Ukuqinisekisa ukhetho olukhululekile, olunobulungiswa noluthembekile.

Imibuzo yabezindaba:
Xhumana noThabani Ngwira ku-084 505 5117

Izingxoxo nabezindaba:
Thumela izicelo nge-imeyili ku: ngwirat@elections.org.za

Silandele ezinkundleni zokuxhumana:

Top of Form

Bottom of Form

SHEILA MHLONGO
Author: SHEILA MHLONGO

Joyina Umndeni Wethu

We don’t spam! Read our privacy policy for more info.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *