Uyaqhubeka  umkhankaso wesikhundla sobuMeya eThekwini

MK Party, ANC, IFP, DA, EFF ne-ActionSA balungiselela  umbango omkhulu wokuphatha iTheku okhethweni lwango-4 November

Ngu-SHEILA MHLONGO

DURBAN: Njengoba iNingizimu Afrika ilungiselela uKhetho Lohulumeni Basekhaya oluzoba mhla zi-4 November 2026, amehlo amaningi azobe ethe njo eThekwini, lapho amaqembu ezepolitiki elungiselela khona omunye wemibango emikhulu kakhulu yokulawula umasipala.

I-IEC iveze ukuthi eThekwini kunamaqembu angu-70 afake amagama okungenela izihlalo ze-Proportional  Representation (PR). Lokhu kubeka iTheku endaweni yesithathu ezweni ngenani lamaqembu afuna izihlalo ze-PR, ngemuva kweJohannesburg enangu-80 neTshwane enangu-72.

Umbango awugcini ngokuthi yiliphi iqembu elizothola amakhansela amaningi. Umbuzo omkhulu uthi: ngabe likhona iqembu elizokwazi ukuthola iningi lodwa, noma iTheku lizophinde liphathwe ngokubambisana kwamaqembu?

⚫ MK PARTY — INGABE INGATHATHA ITHEKU?

I-MK Party isiphenduke enye yezimbangi  ezinkulu okufanele zibhekwe kulolu khetho. Ucwaningo lwakamuva lwe-Ipsos olubikwe yiDaily Maverick lukhombise ukuthi iMK Party ibisesimweni esinamandla kakhulu eThekwini, ilinganiselwa ku-55% kubavoti abahloliwe. Lokho kuwucwaningo lwemibono, hhayi umphumela wokhetho, ngakho umphumela wangempela uzoncika kakhulu ekutheni obani abazovota ngo-4 November.

Nokho iqembu lingena emkhankasweni libhekene nenkinga yangaphakathi ngohlu lwabazongenela ukuba ngamakhansela.

I-MK Party isanda kususa uZandile Hlophe-Mkhwanazi njengozongenela ubuMeya eThekwini, wafaka u-Apostle Mxolisi Phakathi. Lokhu kulandele izikhalo zamalungu ezithi amagama athile ayekhethwe kuma-wards awazange abonakale ngendlela elindelekile ohlwini olwayiswa kwi-IEC. Iqembu lathi lizophenya lezi zinsolo.

Ngakho iMK Party ibhekene nezinselelo ezimbili ngesikhathi esisodwa: ukugcina umfutho wayo kubavoti nokuxazulula ukungaboni ngaso linye ngaphakathi eqenjini.

�� ANC — IZOKWAZI YINI UKUGCINA AMANDLA ETHEKWINI?

I-ANC ingena okhethweni ibhekene nomsebenzi omkhulu wokuvikela indawo yayo eThekwini.

Ngokolwazi olukhonjiswa eThekwini Municipality, kwimphumela  eyakha uMkhandlu i-ANC yayithole izihlalo ezingu-96 kwezingu-222, okuyi-43.24% yezihlalo. Lokhu kwakunganele ukuyinikeza iningi lodwa.

Lokhu kubalulekile ngoba uma i-ANC iphinde yehluleka ukuthola ngaphezu kuka-50%, ukuphathwa kweTheku kungaphinde kuncike ezivumelwaneni phakathi kwamaqembu.

I-ANC iphinde yangena kulesi sikhathi sokhetho iphakathi kwengxabano enkulu ne-IEC mayelana namanye ama-candidate lists ayo ezweni. Kodwa kufanele sihlukanise leyo mpi yezomthetho nesimo se-eThekwini: i-Electoral Court dispute enkulu ekhona njengamanje ithinta uhlu oluphikisanayo komasipala abayisithupha, hhayi ukuthi wonke ama-candidate e-ANC eThekwini akhishiwe.

🔴 IFP — UMKHULEKO HLENGWA UHOLA UMKHANKASO WETHEKU

I-IFP ikhethe uMkhuleko Hlengwa njengozongenela ubuMeya eThekwini, kanti uSizwe “Mavava” Sikhakhane uqokwe njengomuntu iqembu elimphushela kwesokuba yiDeputy Mayor.

I-IFP ithi lena yingxenye yesu layo lokuqinisa ukusebenza eThekwini. UHlengwa unolwazi olude ePhalamende futhi wake wahola iStanding Committee on Public Accounts (SCOPA).

Ngokolwazi lwe-eThekwini, i-IFP yayinezihlalo ezingu-16 emiphumeleni ekhonjiswa umasipala. Ngakho ukuze ibe yiyo ehamba phambili eThekwini kuzodingeka ikhule kakhulu, kodwa ingaba neqhaza elibalulekile kakhulu ekwakheni umfelandawonye uma kungekho qembu elithola iningi.

🔵 DA — UHANIFF HOOSEN UFUNA UKUHOLA ITHEKU

I-DA nayo ingena embangweni  weTheku inomuntu ocacile ezama ukumthatha abe yiMeya, uHaniff Hoosen.

I-DA iyona eyayilandela i-ANC ngobukhulu emiphumeleni ekhonjiswa eThekwini, lapho ibhalwe khona nezihlalo ezingu-59.

Lokhu kusho ukuthi i-DA ayigcini ngokufuna ukukhulisa ivoti layo kuphela. Uma ukhetho lungavezi iqembu elineningi, izihlalo ze-DA zingaphinde zibe yingxenye ebalulekile yezingxoxo zokuthi ngubani ozogcina ephethe umasipala.

🔴 EFF — UHLENGIWE MKHALIPHI UNGENA EMBANGWENI

I-EFF ibeke uHlengiwe Mkhaliphi njengomunye wabantu abafuna ukuhola eThekwini.

Ngokolwazi  eThekwini, i-EFF yayinezihlalo ezingu-24, okuyenza ibe ngelinye lamaqembu amakhulu ngaphakathi koMkhandlu.

Uma kungabikho qembu elithola iningi, ngisho neqembu elingeke libe ngelokuqala lingaba namandla amakhulu ezingxoxweni zokwakhiwa kukahulumeni womfelandawonye.

�� ACTIONSA — UZWAKHELE MNCWANGO UBUYELA EMPINI YETHEKU

I-ActionSA yona ingena emjahweni noZwakele Mncwango, ongomunye wosopolitiki abaziwayo kwezombusazwe zaseThekwini.

Iqembu selivele liqhuba imikhankaso yalo emphakathini. Muva nje lenze umkhankaso wokuhlanza eNewlands East futhi lamukela ikhansela uGloria Zungu elalisuka kwi-ANC.

Ngokolwazi olukhonjiswa eThekwini, i-ActionSA yayinezihlalo ezine.

⚖️ KUNGANI ITHEKU LIBALULEKE KANGAKA?

eThekwini ayigcini ngokuba umasipala omkhulu waKwaZulu-Natali. IDurban iyisizinda esibalulekile kwezomnotho, ezokuvakasha, amachweba, amabhizinisi kanye nemisebenzi.

Ngakho ukhetho lwango-4 November luzobeka abavoti phambi kwezindaba ezithinta impilo yabo yansuku zonke: amanzi, ugesi, imigwaqo, ubugebengu, ukuhlanzeka kwedolobha, amathuba emisebenzi, amabhizinisi amancane, izindlu kanye nokusebenza kukamasipala.

📊 UMBANGO UNGAGCINA USEZIVUMELWANENI

Yilapho lolu khetho lubonisa umdlandla.

Uma iqembu elilodwa lithola ngaphezu kuka-50% wezihlalo, lingaba sesimweni sokwakha ubuholi bomkhandlu ngaphandle kokuncika kakhulu kwamanye amaqembu.

Kodwa uma kungekho elifinyelela kulelo nani, izihlalo zamaqembu amancane zingaba yigugu kakhulu. Izingxoxo zokubambisana zingagcina zinquma ukuthi ngubani oba yiMeya nokuthi yimaphi amaqembu abumba uhulumeni weTheku.

Ucwaningo lwamanje lukhombisa ukuthi iMK Party kufanele ibhekwe kakhulu, kodwa ama-polls awawona amavoti. Umphumela wangempela uzonqunywa ngabavoti mhla zi-4 November.

🗣️ UTHINI WENA MFUNDI?

Uma uhlala eThekwini, iyiphi inkinga ofuna iqembu elizophatha umasipala liyilungise kuqala — amanzi, ugesi, imigwaqo, ubugebengu, imisebenzi noma ukuhlanzeka kwedolobha?

Futhi ucabanga ukuthi yiliphi iqembu elisesimweni esihle sokuphatha i-eThekwini emva kokhetho lwango-4 November 2026?

SHEILA MHLONGO
Author: SHEILA MHLONGO

Joyina Umndeni Wethu

We don’t spam! Read our privacy policy for more info.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *