SHEILA MHLONGO
UMnyango Wezempilo uqala umkhankaso wokugoma i-mpox isifo njengoba inani lamacala amasha alesi sifo aqinisekisiwe elabhorethri likhula kancane kancane ezweni. Uhlelo lokugoma luzoqondisa izifundazwe ezithinteke kakhulu okumanje ihlanganisa iGauteng, Western Cape kanye neKwaZulu-Natal.
Amacala amabili aqinisekisiwe elabhorethri asanda kuqoshwa eGauteng naseNtshonalanga. Lokhu kwandisa inani eliphelele lamacala aqinisekisiwe ayishumi kusukela ekuqaleni konyaka ka-2025. Amacala amabili amasha ahlanganisa oneminyaka engama-32 ubudala kanye neziguli ezineminyaka engama-45 ubudala ezivela eKapa, eNtshonalanga Kapa naseGoli, eGauteng. Bobabili abanawo umlando wokuvakasha.
Ukugoma kusiza ukulawula ukusabalala kwalesi sifo esigwemeka nesilawulekayo,nabantu abagonyiwe bavikelekile ekuthelelekeni. Ukugoma kungafinyelelwa kwezinye zezempilo zomphakathi izikhungo, imitholampilo yezokuvakasha kanye nabahlinzeki abambalwa abazimele ezifundazweni ezibalwe ngenhla. Amalungu omphakathi ayanxuswa ukuthi aqaphe kakhulu izimpawu ze-mpox, kanye nalezo abasola ukuthi basengozini yokutheleleka nge-mpox bayelulekwa ukuthi bathintane nabaseduze nabo isikhungo sezempilo noma umhlinzeki wezokunakekelwa kwempilo ukuze ahlolwe futhi ahlolwe kanye nokuthola ukuthi ngabe bakhona yini bayawufanelekela lo mgomo osindisa impilo. Okubalulekile kuzonikezwa abantu endaweni ephakeme ingozi yokuxhumana naleli gciwane, okuhlanganisa nalabo abasondelene nabantu abatholakale benegciwane, abantu abanabalingani abaningi bocansi kanye nabahambi abaya ezindaweni lapho kuqubuka khona impox. Lapho kukhonjisiwe ukugoma kuzonikezwa abesifazane abakhulelwe kanye nezingane ezindala kuneminyaka emibili.
UMnyango uthole cishe imithamo eyi-10 500 yomgomo we-mpox, i-Imvanex® njengomuthi, umnikelo ovela ku-Africa Centres for Disease Control ngokusebenzisa i-Access and I-Allocation Mechanism ye-Mpox, emzamweni wokulwa nokuqubuka kwe-mpox ehlukahlukene izwekazi lase-Afrika. I-South African Health Products Regulatory Authority (i-SAHPRA) igunyaze ukungeniswa kwalo mgomo ngenqubo yeSigaba-21 elibhekele ukudayiswa kanye nokusetshenziswa kwemithi engakabhaliswa eNingizimu Afrika. Amasampula e-Imvanex® ahlolwe yi-National Control Laboratory ukuze kutholwe ukuphepha nokusebenza ngempumelelo kwemithi yokugoma, ngaphambi kokuthi ikhishwe emakethe yaseNingizimu Afrika. Umuthi wokugoma utholakale uphephile futhi ubekezelelwa iningi labantu. Njenganoma yimuphi umuthi wokugoma, abanye abantu bangase babe nemiphumela engemihle emaphakathi ukuya komaphakathi ngemva kwalokho ukugonywa. Lokhu kuwuphawu oluvamile lokuthi umzimba uyakhula izinga elithile.amasosha omzimba ukuvimbela ubunzima besifo uma uthelelekile.
Amazwe amaningana kuhlanganise Democratic Republic of Congo, Nigeria, Uganda, United States, Canada kanye namazwe ase-Europe asebenzise umgomo we-mpox ukulawula ukusabalala kweisifo. Imiphumela emibi evamile engase ibe khona ngemva kokugonywa, zihlanganisa ubuhlungu, ububomvu, ukuvuvukala nokuluma endaweni yomjovo; ubuhlungu bemisipha; ikhanda elibuhlungu; isicanucanu; nomkhuhlane. Nokho, imiphumela engemihle eminingi iyanyamalala ngokwayo phakathi kokumbalwa izinsuku ngaphandle kokwelashwa.
Le miphumela engemihle ingalawuleka ngokuthi uphumule ngokwanele, uhlale uhlanzekile futhi uphuzeimithi yokuthiba ubuhlungu, uma kudingeka. Abantu ngabanye bayakhuthazwa ukuthi babike noma yimiphi imiphumela engemihle esolwayo kulandela ukugonywa ngqo kuchwepheshe wezokunakekelwa kwempilo noma ngohlelo lokusebenza lwe-Med Safety, olungalandwa mahhala ku-smart Android noma i-IOSifoni ku-https://medsafety.sahpra.org.za).

