
UMasipala weTheku uhlela ukuguqula indawo eku-139 Lower Marine Parade ukuze kuthuthukiswe ezokuvakasha, ezamabhizinisi nezokungcebeleka eGolden Mile.

SHEILA MHLONGO
Kulindeleke ukuthi indawo eku-139 Lower Marine Parade, esogwini lolwandle eThekwini, ithuthukiswe kabusha ngephrojekthi elinganiselwa ku-R72 million, okuhloswe ngayo ukuguqula isimo sale ndawo nokuyenza ihehe izivakashi kanye nabatshalizimali.
Le phrojekthi izohambisana nokuthuthukiswa okuhleliwe kwendawo engumakhelwane eku-137 Lower Marine Parade, okuyimizamo kaMasipala yokuvuselela nokwenza indawo yaseGolden Mile ibe ngeyesimanje.
Uhlelo lokuthuthukisa le ndawo luhlanganisa ukwakhiwa kwezindawo zezitolo, ezokungcebeleka kanye nezindawo ezivulekile ezibheke olwandle, ngenhloso yokwandisa imisebenzi yezomnotho nokwenza indawo yokuhamba yabavakashi egudle ulwandle ibe nomdlandla.
Ngokwesivumelwano esihlongozwayo sokuqashisa indawo iminyaka engama-30, uMasipala uhlose ukuheha abatshalizimali abazimele ngaphandle kokulahlekelwa ubunikazi bomhlaba.
IMenenja yeDolobha leTheku, uMusa Mbhele, ithe ukuthuthukiswa kwendawo eku-139 Lower Marine Parade kukhombisa indlela uMasipala asebenzisa ngayo izakhiwo nomhlaba ongaphansi kwawo ukuheha utshalomali oluzimele.
“Ukuthuthukiswa kwale ndawo kukhombisa indlela iDolobha elisebenzisa ngayo impahla yalo ukuvula amathuba otshalomali ngaphandle kokudela ubunikazi bomhlaba obalulekile.
“IGolden Mile ingenye yezindawo eziyigugu kakhulu eThekwini. Izakhiwo esezigugile ezisogwini kufanele zithuthukiswe ukuze zihlomulise izakhamuzi, izivakashi kanye nomnotho wendawo,” kusho uMbhele.
UMLANDO WOKUTHUTHUKISWA KWALE NDAWO
Indawo eku-139 Lower Marine Parade inomlando omude njengengxenye yezindawo zamabhizinisi ezisogwini lolwandle eThekwini.
Sekuyiminyaka eminingi le ndawo isetshenziswa izizukulwane ezahlukene zezivakashi, kodwa njengoba izakhiwo zayo sezigugile, sekunesidingo sokuthi kutshalwe imali ukuze yenziwe ibe ngeyesimanje.
Mhla zingama-21 kuNhlaba 2021, uMkhandlu kaMasipala wanquma ukuthi le ndawo ivulelwe amathuba okuthuthukiswa kabusha.
Ngemuva kokulandela izinqubo ezifanele zikaMasipala, indawo yaphinde yakhangiswa mhla ziyi-10 kuLwezi 2023, lapho kwamenywa khona izinkampani ukuthi zilethe iziphakamiso zokuyiqasha nokuyithuthukisa isikhathi esiyiminyaka engama-30.
Nokho, ukumenyezelwa kwenkampani ephumelele kwabambezeleka ngemuva kokuba enye yezinkampani ezingaphumelelanga ifake isikhalazo ngokwesigaba sama-49 seNqubomgomo kaMasipala weTheku Yokuphathwa Kokuthengwa Kwempahla Nezinsiza (Supply Chain Management Policy).
Isiphathimandla esibhekele izikhalazo sasichitha leso sikhalazo, saqinisekisa ukuthi inqubo yokukhetha inkampani yayilandelwe ngendlela efanele, okwavulela uMasipala indlela yokuqhubeka nokuklomelisa inkampani ephumelele.
Ngemuva kwenqubo yokuncintisana, inkampani i-Imvusa Trading 595 CC yaqokwa njengenkampani ephumelele.
KUHLELWE UKWAKHIWA KWESAKHIWO SESIMANJE
Ngokohlelo oluhlongozwayo, isakhiwo esidala sizodilizwa noma sisuswe ukuze kwakhiwe isakhiwo sesimanje esinezitezi eziningana, esizoba nezindawo zamabhizinisi, izitolo, ezokuzijabulisa kanye nezindawo ezivulekile ezibheke olwandle.
Uhlelo lokwakhiwa kwalesi sakhiwo luhlose ukwenza kube lula ukuxhumana phakathi kwesakhiwo, indawo yokuhamba egudle ulwandle kanye nolwandle uqobo, ukuze izivakashi zikwazi ukujabulela indawo ngendlela engcono.
Le phrojekthi izohambisana nokuthuthukiswa kwendawo engumakhelwane eku-137 Lower Marine Parade, okulindeleke ukuthi umsebenzi wokwakha uqale ngoMasingana 2027.
Ukuhlanganiswa kwalezi zinhlelo ezimbili kulindeleke ukuthi kube nomthelela omkhulu ekuthuthukisweni kwale ngxenye yogu lolwandle eThekwini.
UKWAKHIWA NGEKE KUQALE NGOKUSHESHA
UMasipala uthe okwamanje usaphothula izingxoxo zesivumelwano sokuqashisa indawo nenkampani ephumelele.
Nokho, ukumenyezelwa kwenkampani akusho ukuthi umsebenzi wokwakha uzoqala ngokushesha.
Ngemuva kokuphothulwa kwesivumelwano sokuqashisa, kuzodingeka ukuthi iphrojekthi ilandele izinqubo ezahlukene ngaphambi kokuba kuqale ukwakhiwa.
Lezi zinqubo zihlanganisa ukuhlolwa ngokucophelela kokusebenza kwephrojekthi, ucwaningo lwezimakethe, ukuthola izinkampani noma abaqashi abazosebenzisa izindawo ezizokwakhiwa, kanye nokuqinisekisa ukuthi imali edingekayo iyatholakala.
Kuzophinde kudingeke ukuthi kutholakale izimvume ezifanele zokuhlelwa nokusetshenziswa komhlaba ngokuhambisana noMthetho i-Spatial Planning and Land Use Management Act (SPLUMA), kanye nokugunyazwa kwamapulani okwakha.
Lezi zinyathelo zibalulekile ngoba amabhange nezinye izikhungo ezihlinzeka ngemali yokwakha zivame ukufuna ubufakazi bokuthi iphrojekthi izokwazi ukuzimela ngokwezimali nokuthi kunabaqashi abazimisele ukusebenzisa izindawo ezizokwakhiwa.
Ukuthuthukiswa kwale ndawo kuyingxenye yemizamo kaMasipala weTheku yokuvuselela izakhiwo ezindala, ukuheha utshalomali oluzimele nokukhulisa umnotho wezokuvakasha ogwini lolwandle.
Umthombo: Uphiko Lwezokuxhumana lukaMasipala weTheku, 17 Novemba 2026.
Qaphela: Umbhalo wokuqala uphela phakathi komusho wokugcina, ngakho lokhu kuhumusha kusekelwe engxenyeni yodaba enikeziwe.
Amazwibela ezithombe (Captions)
139 Before – Ngaphambi kokuthuthukiswa: Isakhiwo esikhona njengamanje eku-139 Lower Marine Parade, esisogwini lolwandle eThekwini, esihlelelwe ukuthuthukiswa kabusha.
139 After – Ngemuva kokuthuthukiswa: Umdwebo womdwebi okhombisa indlela okuhlongozwa ukuthi isakhiwo esisha eku-139 Lower Marine Parade sibukeke ngayo.
139 Aerial – Isithombe esibheke phansi: Umdwebo okhombisa isakhiwo esisha uma sibukwa phezulu, kanye nokuxhumana kwaso nendawo yokuhamba egudle ulwandle, ugu lolwandle nezindawo zomphakathi ezisizungezile.
139 Transformation – Ugu oluguqukayo: Ukuthuthukiswa kwendawo engumakhelwane eku-137 Lower Marine Parade kuyingxenye yohlelo olubanzi lokuguqula nokwenza lesi sigaba sogu lolwandle eThekwini sibe ngesimanje.
Umbuzo kubafundi beKZN Namuhla: Niyakweseka yini ukutshalwa kwezigidi ezingama-R72 ekuthuthukisweni kwezindawo ezisogwini lolwandle eThekwini? Nicabanga ukuthi lokhu kuzowavulela amathuba omsebenzi yini abantu bendawo?

