Amaqembu ezepolitiki  nabazimele athembisa ukuhlonipha imithetho yokhetho

Abaholi bamaqembu ezepolitiki beqinisekisa ukuzibophezela kwabo ukuhlonipha imithetho yokhetho

Njengoba sekusele izinsuku ezingu-42 ngaphambi kokhetho lohulumeni basekhaya lwango-4 Novemba 2026, amaqembu ezepolitiki nabazimele abazongenela ukhetho baphinde bazibophezela ekuhlonipheni iKhodi Yokuziphatha Okhethweni kanye neKhodi Yokulwa Nokusatshalaliswa Kolwazi Olungamanga.

Ekhuluma emcimbini kazwelonke wokusayinwa kweKhodi Yokuziphatha Okhethweni nowokuhlelwa kokulandelana kwamagama ephepheni lokuvota, obuseMidrand, eGauteng, ngoLwesithathu lomhlaka 23 Septhemba , uSihlalo weKhomishini Yokhetho (IEC), uMosotho Moepya, uthe ukusayinwa kwekhodi kuzosiza ukuqinisekisa ukuthi bonke abazongenela ukhetho abangu-136 790 bathola ithuba elilinganayo lokukhankasa nokudlulisa imiyalezo yabo ngaphandle kokwesaba noma ukuhlanekezelwa kwemiyalezo yabo ngokungenabulungisa.

“Ukwephulwa kwale khodi kwenza ukuncintisana okhethweni kungalingani futhi kubukela phansi umgomo wokulingana osesekelwe kuMthethosisekelo. Njengoba abaholi bamaqembu bezibophezela esidlangalaleni ngokusayina le khodi namuhla, bathembisa ukubhekana nokudumala komphakathi ngezepolitiki.

“Bazibophezela ekuqhubeni imikhankaso yabo yangaphambi kokhetho lwango-4 Novemba ngendlela ebuyisa ukwethenjwa, eqinisa ubuqotho bezikhungo futhi ekhombisa ukuthi intando yeningi ingasebenza ngendlela ehlanzekile, ephendulayo nenokuziphendulela,” kusho uMoepya.

Ngokulandela le khodi, amaqembu nabazimele bathembisa:

  • Ukugxeka udlame lwezepolitiki: Ukukhuluma ngokusobala ngokumelene nodlame, ukusabisa, ukucekela phansi kanye nezinsongo ezibhekiswe kwabaphikisana nabo, emphakathini, kwi-IEC nakwabezindaba.
  • Ukuqhuba imikhankaso ehlanzekile: Ukuhlonipha ilungelo lawo wonke umuntu lokuveza izinkolelo zakhe zezepolitiki ngaphandle kokuphoqwa.
  • Ukukhuluma ngenhlonipho ngezindaba zezepolitiki: Ukugxila ezingxoxweni eziqinile kodwa ezinesizotha ngemibono, izinqubomgomo nokulethwa kwezidingo zomphakathi, kunokusebenzisa inhlamba, ukukhohlisa nokuhlukanisa abantu.

UMoepya uthe abezindaba abazimele, abakwazi ukusebenza ngaphandle kokuphazanyiswa, babalulekile ekubeni nokhetho olukhululekile nolunobulungisa. Uthe iSigaba 8 seKhodi Yokuziphatha Okhethweni sibeka ngokucacile indlela amaqembu, abazongenela ukhetho nabezindaba okufanele basebenzisane ngayo ukuze umphakathi uthole ulwazi olunembile nolusizayo.

Ngaphansi kwalesi sigaba, wonke amaqembu abhalisiwe nabazongenela ukhetho kufanele bahloniphe indima yabezindaba ngaphambi kokhetho, ngesikhathi salo nangemva kwalo. Akufanele bavimbele izintatheli ukungena emihlanganweni yezepolitiki evulekele umphakathi, emashini, emibhikishweni noma emihlanganweni yokukhankasa. Kumele futhi bathathe izinyathelo ezifanele zokuvikela izintatheli ekuhlukunyezweni, ekusatshisweni, ezingozini nasekuhlaselweni ngabamele noma abalandeli babo.

UMoepya uthe abaholi nabazongenela ukhetho kufanele bavikele izintatheli lapho zibika emicimbini yezepolitiki nalapho zisebenza ku-inthanethi. Ugcizelele ukuthi imininingwane yangasese yentatheli, njengekheli lasekhaya, izinombolo zokuxhumana noma imininingwane yabathandiweyo bayo, akufanele ishicilelwe ku-inthanethi. Ukudalula leyo mininingwane ngenhloso yokuyibeka engcupheni kungaholela ekulimaleni kwayo.

Uphinde wathi izintatheli akufanele zikhonjwe esidlangalaleni emibuthanweni yezepolitiki ngendlela engavusa inzondo noma udlame. Kumele zisizwe lapho zicela ulwazi futhi zivunyelwe ukubika ziphephile, kuvikelwe nemishini yazo yokusebenza.

Ukuze abavoti bakhethe besekelwe olwazini oluqondile noluthembekile, i-IEC yamemezela ngokusemthethweni iKhodi Yokulwa Nokusatshalaliswa Kolwazi Olungamanga Okhethweni Lohulumeni Basekhaya ngo-4 Septhemba 2026. Le khodi ixhumene ngokomthetho neKhodi Yokuziphatha Okhethweni ngaphansi kwesigaba 88(a) soMthetho Wokhetho Lomasipala.

Le mithetho ibophezela amaqembu, abazongenela ukhetho nabasekeli babo ukuthi:

  • Baqinisekise ulwazi: Bahlole ukuthi okuqukethwe abakushicilelayo noma abakusabalalisayo kuyiqiniso.
  • Balungise amaphutha kungakapheli amahora angu-36: Uma kusabalaliswe ulwazi olungamanga noma oludukisayo ngephutha, bakhiphe ukulungisa nokuhoxisa lokho kwaziswa esidlangalaleni kungakapheli amahora angu-36 kusukela bethole iphutha.
  • Bangasebenzisi ubuhlakani bokwenziwa (AI) ukukhohlisa: Ikhodi ivimbela amanethiwekhi asabalalisa amanga ngokuhlanganyela, ama-akhawunti afihliwe, ama-akhawunti mbumbulu kanye nokusetshenziswa kwe-AI ngendlela edukisayo. Uma i-AI isetshenziswa ukwenza izinto zokukhankasa noma izikhangiso ezikhokhelwayo, lokho kufanele kubhalwe ngokucacile.

UMoepya uxwayise ngokuthi ukwephula iKhodi Yokulwa Nokusatshalaliswa Kolwazi Olungamanga kunemiphumela yezomthetho efanayo neyokwephula iKhodi Yokuziphatha Okhethweni. Uthe iNkantolo Yokhetho inegunya lokulalela izikhalo nokukhipha izijeziso ezinzima, ezingahlanganisa izinhlawulo ezinkulu, ukushushiswa ngamacala obugebengu nokwesulwa kokubhaliswa kwamaqembu angeyilaleli imithetho.

Uthe i-IEC ibambisene nenkundla iReal411 ukuze izakhamuzi, abazongenela ukhetho namaqembu bakwazi ukubika ngokushesha izinsolo zokwephulwa kwemithetho ku-inthanethi.

Umthombo: SAnews.gov.za

SHEILA MHLONGO
Author: SHEILA MHLONGO

Joyina Umndeni Wethu

We don’t spam! Read our privacy policy for more info.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *