SHEILA MHLONGO
Uhulumeni wenza umsebenzi omuhle ekwehliseni izingozi zomgwaqo, njengoba ulwazi lwakamuva lokuqala esikhathini kusukela -1 Januwari kuya ku-15 Mashi ikhombisa ukwehla ngo-11% kwezingozi uma kuqhathaniswa nesikhathi esifanayo ngo-2025.
“Zonke izifundazwe zibonise ukwehla kwenani lezingozi. Ukufa kwehle ngo-10% uma kuqhathaniswa nesikhathi esifanayo nyakenye,” kusho uNgqongqoshe Wezokuthutha, uBarbara Creecy, ngoLwesihlanu.
Izifundazwe eziyisithupha zibike ukwehla kokushona kwabantu, okuyiGauteng, Western Cape, KwaZulu-Natal, Mpumalanga, North West kanye ne-Eastern Cape.
“Le nqubekela phambili ayizenzekelanga; ingumphumela oqondile wokusebenzisana kwezomthetho, ubudlelwano obuhle nenhlangano zomphakathi, kanye nokuguquka komqondo kubasebenzisi bomgwaqo. Nokho, asikwazi ukuphumula. Uma kusekhona umndeni othola izindaba zosizi, umsebenzi wethu awukapheli,” kusho uCreecy.
Ubekhuluma ngesikhathi kwethulwa umkhankaso ka-2026 we-Arrive Alive Easter Road Safety Campaign onesihloko esithi: ‘It Begins With Me’, eN3 eduze kweSpruitview Offramp, e-East Rand.
Amaholide ePhasika avamise ukuhambisana nokwanda kwezimoto emigwaqeni emikhulu njengoba abantu besuka beya ezindaweni zokukhonza noma zokuvakasha.
Uhulumeni unxuse abahambi ukuthi baziphathe kahle lapho besebenzisa imigwaqo kuleli holide elizayo.
“Ngaphezu kuka-80% wezingozi zomgwaqo ezibangelwa ukuziphatha kwabantu. Sicela wonke umshayeli, umgibeli kanye nomhambi ngezinyawo ukuthi azibophezele ekuziphatheni kwakhe emigwaqeni yethu esiyabelanayo.
“Amasu ethu okuqapha umthetho ngalesi sikhathi azoba aqinile kakhulu. Sengiyalele zonke izinhlaka ukuthi zigxile ekuvikeleni abagibeli bezokuthutha zomphakathi, izimpahla, kanye nabahambi ngezinyawo,” kusho uNgqongqoshe.
Kulo nyaka, kuzogxilwa kakhulu ekuvimbeleni abahambi ngezinyawo ukuthi bawele noma bahambe emigwaqeni emikhulu.
“Sizophinde siqaphe izindawo zokuzijabulisa eziseduze nemigwaqo emikhulu ukuvimbela abantu abadakiwe ukuthi bagijime bawela imigwaqo. Abahambi ngezinyawo sebebalelwa cishe uhhafu wazo zonke izingozi zokufa emigwaqweni.
“Iziphathimandla zezimoto, okokuqala kulo nyaka, ziyalelwe ukuthi zithumele abafundi bazo ukuthi baqaphe lezi zindawo ezibucayi futhi zingabavumeli babuyele emakhaya,” kusho yena.
Ukubonakala kwamaphoyisa ezokuthutha ezindaweni eziyingozi kuzosekelwa amalungu omphakathi kanye neSouth African Police Service (SAPS).
“Siyaqhubeka nokugxila kakhulu ekulweni nokushayela uphuzile. Okwamanje sisebenza ekuguquleni uMthetho weNational Road Traffic Act, Isigaba 65, ukuze siqinise le mithetho.
“Imizila enobungozi obuphezulu efana neN1, N2, N3, neN4 izoba nezindawo zokuhlola eziningi ezingakaze zibonwe ngaphambilini, njengoba siqinisa ukugadwa kwezimoto kule migudu ebalulekile kanye nokuthunyelwa kweNational Traffic Police,” kusho uCreecy.
Ngaphezu kwalokho, ngo-Ephreli kuvamise ukuba nokwanda kokuhamba kwabantu nezimpahla phakathi kweNingizimu Afrika namazwe angomakhelwane.
“Ngiyacela kuCross-Border Road Transport Agency ukuthi iqinise ukuqapha nokuphoqelela imithetho kule migudu ebalulekile ukuze kuqinisekiswe ukuhambisana nemigomo yezimvume, imithethonqubo, kanye nokulayishwa ngokweqile kwabantu noma kwezimpahla.
“Sizogxila futhi ekubeni izimoto zisesimweni esifanele, ukuphathwa kokukhathala kwabashayeli, futhi sithathe izinyathelo eziqinile kulabo abangahambisani nemithetho noma abasebenza ngokungekho emthethweni,” kusho uNgqongqoshe.
Unxuse abasebenzisi bomgwaqo ukuthi baziphathe ngendlela efanele futhi bahloniphane.
“Ngikhuthaza labo abazohamba amabanga amade ukuthi bahlele izikhathi zabo zokuhamba ukuze bagweme ukugcwala, futhi bame njalo ngemva kwamahora amabili ukuze bagweme ukukhathala. Kubahambi ngezinyawo: zibonakaliseni futhi ningaweli imigwaqo emikhulu nisedakiwe,” kusho uNgqongqoshe.
— SAnews.gov.za

